Tên lửa siêu thanh Oreshnik (còn gọi là “hazel tree” hoặc “hạt dẻ” trong tiếng Nga) là một loại tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) do Nga phát triển và đưa vào sử dụng trong những năm 2020. Đây là vũ khí hypersonic (siêu thanh) được Nga quảng bá như một công nghệ tiên tiến, có khả năng bay với tốc độ vượt Mach 10 (hơn 12.300 km/h), khiến nó khó bị đánh chặn bởi các hệ thống phòng thủ tên lửa thông thường. Dưới đây là thông tin chi tiết dựa trên các nguồn cập nhật gần nhất.
Đặc điểm chính
Loại: Tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM), có khả năng siêu thanh.
Tốc độ: Vượt quá Mach 10 (khoảng 13.000 km/h hoặc 3,4 km/s), bay ở tầng cao của khí quyển, làm khó phát hiện bởi radar phòng không tiêu chuẩn.
Tầm bắn: Lên đến 5.500 km, đủ để bao phủ phần lớn châu Âu nếu triển khai từ Nga.
Đầu đạn: Có thể mang đầu đạn hạt nhân hoặc thông thường, với hệ thống MIRV (multiple independently targetable reentry vehicle) cho phép mang đến 6 đầu đạn riêng biệt, mỗi đầu chứa bom chùm (submunitions). Độ chính xác cao đủ cho mục tiêu hạt nhân, nhưng với đầu đạn thông thường có thể kém hơn.
Nền tảng: Dựa trên tên lửa RS-26 Rubezh, nhưng rút ngắn bằng cách loại bỏ một tầng đẩy để giảm tầm bắn từ ICBM (tầm xa liên lục địa) xuống IRBM. Nó sử dụng chủ yếu công nghệ từ thời Liên Xô (khoảng 90% linh kiện cũ, một số từ những năm 1960), và được coi là phiên bản thử nghiệm với số lượng hạn chế.
Khả năng đánh chặn: Khó bị chặn bởi các hệ thống phòng thủ hiện đại, nhưng một số chuyên gia cho rằng các tên lửa đánh chặn như Arrow 3 của Israel hoặc SM-3 Block 2A của Mỹ có thể đối phó.
Oreshnik thường được phóng từ xe tải lớn (12×12) và được Nga sử dụng như một công cụ răn đe chính trị, tương đương với vũ khí hạt nhân về tác động chiến lược.
Hình ảnh minh họa tên lửa Oreshnik:

Lịch sử phát triển
Oreshnik được phát triển từ tên lửa RS-26 Rubezh vào những năm 2020, với mục tiêu tạo ra vũ khí tầm trung để tuân thủ các hiệp ước kiểm soát vũ khí (như INF Treaty trước đây, dù Nga đã rút lui).
Sản xuất bắt đầu năm 2024, và lô đầu tiên được bàn giao cho quân đội Nga năm 2025.
Đến cuối 2025, Nga đã triển khai Oreshnik đến Belarus, với một lữ đoàn được trang bị tại khu vực gần Minsk, như một phản ứng với các động thái của NATO (ví dụ: Mỹ có thể triển khai hệ thống Typhon ở Đức).
Thông số kỹ thuật của tên lửa siêu thanh Oreshnik
Tên lửa Oreshnik (còn gọi là RS-26 Rubezh biến thể), Oreshnik là tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM) hypersonic của Nga, được phát triển để răn đe và sử dụng trong các xung đột như Nga-Ukraine. Lưu ý rằng một số thông số có thể thay đổi tùy theo cấu hình và phiên bản khác nhau:
| Thông số | Chi tiết | |
|---|---|---|
| Loại | Tên lửa đạn đạo tầm trung (IRBM), di động, dựa trên đất liền, có khả năng siêu thanh (hypersonic). | |
| Tốc độ | Lên đến Mach 10-11 (khoảng 12.300-13.500 km/h hoặc 8.000 mph) ở giai đoạn cuối (terminal phase), với quỹ đạo cao và lao xuống nhanh chóng. | |
| Tầm bắn | Từ 800 km đến hơn 5.800 km, tùy theo tải trọng; thường ước tính 5.500 km (đủ để bao phủ châu Âu hoặc thậm chí một phần Mỹ nếu phóng từ vùng Bắc Cực Nga). | |
| Đầu đạn | Có khả năng mang nhiều đầu đạn độc lập (MIRV), lên đến 6 đầu đạn, mỗi đầu có thể chứa 4-6 bom chùm (submunitions); có thể trang bị hạt nhân hoặc thông thường; sử dụng công nghệ hypersonic glide vehicle (HGV) để cơ động và tránh phòng thủ. | |
| Kích thước | Không được công bố chi tiết; tên lửa được phóng từ xe tải lớn (12×12 bánh xe). | |
| Trọng lượng | Không được công bố chi tiết. | – |
| Hệ thống dẫn đường | Đơn vị ổn định và dẫn đường (stabilization and guidance unit); có thể sử dụng INS (hệ thống dẫn đường quán tính) kết hợp với công nghệ tránh radar và phòng thủ tên lửa. | |
| Nền tảng phóng | Di động trên xe tải, phóng từ các căn cứ như Kapustin Yar (Nga) hoặc triển khai tại Belarus; có thể phóng từ vùng Bắc Cực Nga. | |
| Động cơ | Động cơ tên lửa đẩy rắn (solid-fuel rocket), dựa trên công nghệ từ RS-26 Rubezh (phiên bản rút gọn từ ICBM). | |
| Khác | – Được sản xuất hàng loạt từ 2024, nhưng vẫn ở giai đoạn thử nghiệm với số lượng hạn chế.
– Khó bị đánh chặn do tốc độ cao và khả năng cơ động. – Tên gọi “Oreshnik” nghĩa là “cây phỉ” (hazel tree), ám chỉ hình ảnh đầu đạn rơi như sao băng. – Đã sử dụng thực tế trong Ukraine (tháng 11/2024 và 1/2026). |
Sử dụng gần đây trong chiến tranh Nga-Ukraine
Oreshnik đã được sử dụng trong cuộc chiến Nga-Ukraine như một phần của chiến dịch răn đe và thử nghiệm thực địa:
Lần đầu tiên: Ngày 21 tháng 11 năm 2024, phóng từ Astrakhan Oblast (có lẽ Kapustin Yar) nhắm vào nhà máy PA Pivdenmash ở Dnipro, Ukraine. Tên lửa sử dụng quỹ đạo cao và đầu đạn giả (không nổ), gây thiệt hại hạn chế nhưng kéo dài vụ nổ lên đến 3 giờ do năng lượng động học. Đây được coi là bài kiểm tra thực tế và thông điệp chính trị, đáp trả việc phương Tây cho phép Ukraine sử dụng ATACMS và Storm Shadow tấn công Nga. Nga đã cảnh báo Mỹ 30 phút trước qua kênh giảm rủi ro hạt nhân.
Lần gần nhất: Đêm 8-9 tháng 1 năm 2026, phóng từ Kapustin Yar nhắm vào Lviv, Ukraine, cụ thể là Nhà máy Sửa chữa Hàng không Nhà nước Lviv – lần đầu tiên tên lửa đạn đạo tấn công tỉnh Lviv. Đây là phần của cuộc tấn công lớn bằng drone và tên lửa, gây thiệt hại cho cơ sở công nghiệp quốc phòng. Bộ Quốc phòng Nga xác nhận mục tiêu là doanh nghiệp quốc phòng Ukraine, phù hợp với bằng chứng hình ảnh. Cuộc tấn công này khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và được phương Tây lên án là “leo thang liều lĩnh”, với Mỹ và Anh chỉ trích việc sử dụng tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.
Các chuyên gia đánh giá Oreshnik chủ yếu dùng để đe dọa tâm lý, nhấn mạnh khả năng hạt nhân của Nga nhằm ngăn chặn hỗ trợ từ phương Tây cho Ukraine, thay vì gây thiệt hại lớn. Tình báo Ukraine cho biết đã phá hủy một hệ thống Oreshnik vào hè 2023, chỉ còn hai hệ thống hoạt động.